« آن كه شب را برايتان پديد آورد خداست تا در آن بياراميد و روز را روشنايى بخشيد . خدا فضل خويش را به مردم ارزانى مىدارد . ولى بيشتر مردم ، سپاسگزار نيستند . »
با تدبّر در آيات قبل و بعد از اين آيه پيوند آن را با توحيد و دعا درمىيابيم .
ت - توحيد ، شرافتى عظيم است و ما بايد خدا را به خاطر آن شكرگزاريم . اين شكرگزارى بايد از طريق اخلاص در بندگى خداوند ، و كفر ورزيدن به طاغيان و جبّارانى كه مىكوشند انسانها را به بردگى گيرند ، عملى شود . ولى بيشتر مردم به خدا شرك مىورزند و به نسبتهاى گوناگون تابع و پيرو حكم جبت و طاغوت مىگردند .
خداوند مىفرمايد :
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَائي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ مَا كَانَ لَنَا أَن نُّشْرِكَ بِاللَّهِ مِن شَيْءٍ ذلِكَ مِن فَضْلِ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَايَشْكُرُونَ « 1 » .
« من از آيين پدرانم ابراهيم ، اسحاق و يعقوب پيروى كردم . براى ما شايسته نبود چيزى را همتاى خدا قرار دهيم ؛ اين از فضل خدا بر ما و بر مردم است ؛ ولى بيشتر مردم شكرگزارى نمىكنند . »
ث - بيشتر مردم ، براى وسايل زندگى فراهم آمده ، شكر خداى را به جاى نمىآورند ، و از احكام شريعت در زندگى خود پيروى نمىكنند . خداوند مىفرمايد :
وَلَقَدْ مَكَّنّاكُمْ فِي الْأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ قَلِيلًا مَا تَشْكُرُونَ « 2 » .
« ما تسلّط ، مالكيّت و حكومت بر زمين را براى شما قرار داديم و انواع وسايل زندگى را براى شما فراهم ساختيم ؛ امّا كمتر شكرگزارى مىكنيد . »
ج - بدين ترتيب ابليس ، طبيعت آدمى را شناخته است و به همين سبب از روز نخست و پس از آنكه از سجده در برابر آدم ، سرباز زد به خداوند عرض كرد كه : ( چنان كه قرآن براى ما گزارش مىكند ) :
قَالَ فَبِمَا أَغْوَيْتَنِي لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ * ثُمَّ لَآتِيَنَّهُم مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ
هامش
( 1 ) - سورهء يوسف ، آيهء 38 .
( 2 ) - سورهء اعراف ، آيهء 10 .