اين گونه ايمان را به نور تعبير كردهاند و حقيقتاً هم نورى عظيم است .
شايد اين اراده - كه بزرگترين تحوّل را در خلقت انسان ايجاد مىكند - همان مقصود از « روح ايمان » باشد كه در احاديث شريفه آمده است . مفضل به نقل از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه فرمود : « اى مفضّل ! همانا خداوند تبارك و تعالى براى پيامبر صلى الله عليه و آله پنج روح قرار داد : روح زندگى كه با آن جنبيد و به راهافتاد ، روح نيرو كه با آن برخاست و جهاد كرد ، روح شهوت كه با آن خورد و آشاميد و بحلال با زنان نزديكى كرد ، روح ايمان كه با آن امر كرد و عدالت ورزيد و روح القدس كه با آن پيامبرى را بر دوش كشيد . پس هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله رحلت كرد روحالقدس به امام منتقل شد . روح القدس نه مىخوابد ، نه غافل مىشود ، نه به لهو و لعب مىپردازد و نه فراموش مىكند ، در حالى كه چهار روح ديگر مىخوابند و به لهو و لعب مىپردازند و غافل مىشوند و فراموش مىكنند . روح القدس وجودى ثابت دارد كه امام بوسيلهء آن آنچه را در شرق و غرب زمين ، خشكى و دريا وجود دارد مىبيند . » عرض كردم : قربانت گردم ، آيا امام مىتواند آنچه را در بغداد است با دست خود بگيرد ؟ فرمود : « آرى ! وا نچه را كه در سطحى پايينتر از عرش است . » « 1 »
در حديث شريفى از امام جعفر بن محمّد عليهما السلام آمده است كه فرمود : « هركه شرابى نوشد كه عقل او را از ميان ببرد روح ايمان از وجود او رخت برمىبندد . » « 2 »
اين روح - آن گونه كه در حديثى از اميرالمؤمنين عليه السلام رسيده است - بر چهار ركن استوار است بر صبر و يقين و عدل وجهاد امّا صبر - آن گونه كه به نظر مىرسد - يعنى از ميان بردن مانع زمان براى مشاهدهء حقايق ، زيرا اشتياق به بهشت و هراس از دوزخ مانع زمانى موجود ميان دنيا و آخرت را از ميان مىبَرد ، انتظار مرگ و زهد در دنيا موجب مىشوند كه شهوتهاى زودگذر در حجم طبيعيشان قرار گيرند و آدمى را نفريبند و اين همان معناى صبر است كه در حديث امام على عليه السلام آمده است .
امّا شاخههاى يقين عبارتنداز : روياروئى با حقايق بدور ازترديد ، شك و يا جدل .
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 17 ، ص 106 ، روايت 16 ( چاپ بيروت ) .
( 2 ) - همان ، ج 63 ، ص 495 ، روايت 41 .