اخبات است كه در اين سخن پروردگار آمده است : الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَخْبَتُوا إِلَى رَبِّهِمْ . « 1 » »
دو - فروتنى و اخبات درجهاى است كه انسان جز به توان ، قوت و توفيق الهى بدان دست نمىيازد ، و به همين سبب در دعاى منقول از امام زينالعابدين ، آنحضرت از خدا درخواست رسيدن به درجهء اخبات را طلب مىكنند ، در فقراتى از اين دعا آمده است :
« اى كسى كه مرا به توحيد خود گرامى داشتهاى و از گمراهى با راه نشان دادن حفظم كردهاى ، و به اقامهء حدود خود ، ملزمم داشتهاى ، آنچه از تحقّق شناخت تو به من بخشيدهاى از من مگير . خدايا براى من ، توبه به درگاه خودت را آسان گردان و بر آن ياريم ده ، و مرا به راه فروتنى و اخبات به درگاه خودت ، ره بنما و مرا به سوى رسيدن بدان ارشاد كن كه حول و قوّه جز به يارى تو نيست ، پايدارى و دگرگونى جز به قدرت تو به كف نمىآيد ، اى كسى كه از پدر مهربانم به من مهربانترى ، و از فرزند يارم به من نيكوكارترى و از همسايهء ديوار به ديوار من به من نزديكترى . « 2 » »
سه - در حديث شريفى از امام صادق عليه السلام آمده است كه از نشانههاى اخبات و فروتنى ، شكيبايى است . امام صادق عليه السلام مىفرمايد : « شكيبايى ، آنچه كه در نهانگاه بندگان از نور و صفا موجود است آشكار مىكند ، و ناشكيبايى ، آنچه كه در باطن آنها از تاريكى و وحشت وجود دارد ، نمايان مىسازد ، و شكيبايى را هر كسى ادّعا مىكند ، ولى كسى طاقت آنِ را ندارد ، مگر فروتنان ، و ناشكيبايى را هر كسى انكار مىكند و آن در منافقان ، آشكارتر است ، زيرا به واسطهء سختى و مصيبت ، پرده از صدق و كذب افراد بر گرفته مىشود . « 3 » »
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 2 ، ص 203 ، روايت 80 .
( 2 ) - بحارالانوار ، ج 91 ، ص 161 ، روايت 22 .
( 3 ) - بحارالانوار ، ج 68 ، ص 90 ، روايت 44 .