وَكَانَ الْإِنسَانُ كَفُوراً « 1 » .
« چون در دريا شما را گريز رسد ، همهء آنهايى كه مىپرستيد از نظرتان محو شوند ، مگر او . چون شما را به ساحل نجات برساند از او رويگردان شويد ، زيرا آدمى ناسپاس است ؟ »
اين ويژگى انسان گمراه است كه به نعمتهاى خداوند ، كفر مىورزد و از آنها روى بر مىتابد .
ب - پيش از آنكه رسالت الهى جان انسان را تزكيه كند ، او از نعمتهاى الهى به هنگام فراوانى روى بر مىتابد و آنها را چنان كه بايد قدر نمىنهد و حتّى از آنها چنان كه بايد سود نمىستاند . از امام صادق عليه السلام روايت شده است كه فرمود : « همانا خداوند عزّ و جلّ بر قومى موهبتهايى را ارمغان كرد و آنها شكر آن را به جاى نياوردند و لذا همان نعمت برايشان ، جانمايهء رنج را فراهم كرد و مردمى به مصيبتها گرفتار آمدند و صبر و شكيبايى ورزيدند و همان مصيبت براى آنها به نعمت ، بدل شد . « 2 » »
امّا ايشان هنگام از دست دادن اين نعمتها ، به يأسى كشنده گرفتار مىآيند و اين همان سخن پروردگار است كه مىفرمايد :
وَإِذَا أَنْعَمْنَا عَلَى الْإِنسَانِ أَعْرَضَ وَنَأى بِجَانِبِهِ وَإِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ كَانَ يَئُوساً « 3 » .
« چون به انسان نعمت داديم اعراض كرد و خويشتن به يك سو كشيد و چون گزندى به او رسيد نوميد گرديد . »
در حالى كه وقتى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله را امرى خوشايند و مسرّتآميز فرا مىرسيد مىفرمود : « سپاس خداى را كه در پرتو نعمتهاى او كارهاى صالح صورت مىپذيرد . و هرگاه كار ناخوشايندى به دو مىرسد مىفرمود : « سپاس خداى را در همه حال . « 4 » »
هامش
( 1 ) - سورهء اسراء ، آيهء 67 .
( 2 ) - بحارالانوار ، ج 68 ، ص 41 ، روايت 31 .
( 3 ) - سورهء اسراء ، آيهء 83 .
( 4 ) - بحارالانوار ، ج 68 ، ص 46 ، روايت 56 .