مؤمنان جارى مىشود تا اين ذكر زندگى ايشان را در تمام ابعاد احاطه نمايد . خداوند مىفرمايد :
وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَأَصِيلًا « 1 » .
« و بامدادان و شامگاهان نام پروردگارت را به ياد آور . »
امام صادق عليه السلام مىفرمايد :
« خداوند متعال به موسى فرمود : در شب و روز بسيار زياد مرا ياد كن و هنگام ياد من ، فروتن باش . « 2 » »
از ابن قدّاح به نقل از امام صادق عليه السلام آمده است كه فرمود :
« چيزى نيست ، مگر آنكه براى آن مرزى است كه بدان منتهى مىشود . خداوند فرايض را فرض كرد و هركس آنها را ادا كند اين حدّ اين فريضهها خواهد بود و ماه رمضان را هركس روزه بگيرد حدّ آن را به جاى آورده و هركس ، حجّ گزارد ، حدّ حجّ را به جاى آورده است ، مگر ذكر كه خداوند براى آن به اندك ، راضى نمىشود و براى آن حدّى قرار نداده است كه ذكر با رسيدن به آن حد ، پايان پذيرد . و آنگاه اين آيه را تلاوت فرمود :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً * وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا « 3 » .
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! خدا را بسيار ياد كنيد ، صبح و شام او را تسبيح گوييد . » پس براى آن حدّى قرار نداد كه با رسيدن بدان تمام شود . « 4 » »
ب - هنگام ياد خداوند شايسته است كه دل ، با آن همسويى پيدا كند و جان ، آرامش يابد و اين ذكر همراه با تضرّع به درگاه الهى باشد و ذكرى باشد پنهان . خداوند مىفرمايد : وَاذْكُر رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَخِيفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ والآصَالِ
هامش
( 1 ) - سورهء انسان ، آيهء 25 .
( 2 ) - بحارالانوار ، ج 90 ، ص 162 ، روايت 42 .
( 3 ) - سورهء احزاب ، آيات 41 - 42 .
( 4 ) - بحارالانوار ، ج 90 ، ص 161 ، روايت 42 .