خداوند سبحان به وضوح دربارهء اين مفهوم مىفرمايد :
فَلَا وَرَبِّكَ لَايُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيَما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَايَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيماً * وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِن دِيَارِكُم مَا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٌ مِنْهُمْ وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا مَا يُوعَظُونَ بِهِ لَكَانَ خَيْراً لَهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتاً « 1 » .
« نه ، سوگند به پروردگارت كه ايمان نياوردند ، مگر آنكه در نزاعى كه ميان آنهاست تو را داور قرار دهند و از حكمى كه تو مىدهى هيچ ناخشنود نشوند وسراسر تسليم آن گردند * و اگر به آنان فرمان داده بوديم كه يكديگر را به قتل برسانيد ، يا از خانههايتان بيرون رويد جز اندكى از آنان فرمان نمىبردند و حال آنكه اگر اندرزى را كه به آنان داده شده است كار مىبستند برايشان بهتر و بر اساسى استوارتر بود . »
اين همان اطاعت كامل است كه آدمى را به بالاترين مراتب تعالى دنيوى و اخروى يعنى خير ( سعادت ) و پايدارى ( خوش عاقبتى ) مىرساند .
آرى ! اطاعت در اين گونه مواقع در فرازينترين نقطهء خود قرار دارد ، آنگاه كه تسليم در برابر حكم پيامبر ، تسليمى قلبى باشد و هيچ گونه احساس سختى و تنگى در آن راه نداشته باشد و براساس آن آدمى حتّى با نزديكترين خويشانش به ستيزه برخيزد . در تفسير آيهء بالا ابوبصير اين گونه از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه آن حضرت فرمودند : « و اگر به آنان فرمان داده بوديم كه يكديگر را به قتل برسانيد » و سراسر تسليم امام شويد « يا از خانههايتان بيرون رويد » براى رضاى او « جز اندكى از آنان فرمان نمىبردند و حال آنكه اگر » مخالفان « اندرزى كه به آنان داده شده است كار مىبستند بهتر و براساسى استوارتر بود . » و در اين آيه مىفرمايد « و از حكمى كه تو » در امر ولايت « مىدهى هيچ ناخشنود نشوند و سراسر تسليم » فرمانهاى الهى « گردند » . « 2 »
ب - قرآن مجيد از داستان بنىاسرائيل آنگاه كه از پيامبر خود خواستند كه خداوند
هامش
( 1 ) - سورهء نساء ، آيات 65 - 66 .
( 2 ) - بحار الأنوار ، ج 23 ، ص 203 ، روايت 59 .