سه - آنچه از بندگى باقى مىماند فرمانبرى و اطاعت خالصانه است ، در حالى كه همهء اعمال ، همهء رفتارها و كردارها از ميان مىروند ( مگرنه اين است كه فرمانبرى ، هدف و جوهرهء زندگى است ؟ ) ، همچنين از صفوان جمّال روايت شده است كه حضرت صادق عليه السلام در تفسير اين سخن پروردگار : كُلُّ شَىْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ فرمود : « هر كس به سوى خدا بيايد و دستور او در اطاعت از محمّد و امامان پس از او را گردن نهد ، همان صورتى است كه از ميان نمىرود . و آنگاه حضرت عليه السلام اين آيه را تلاوت فرمود : مَن يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ » « 1 » .
چهار - اين اطاعت و فرمانبرى بسيار سخت است و آدمى بايد بر آن شكيب ورزد . از همين روست كه توصيههاى پيامبران و امامان عليهم السلام بدان همچنان پياپى مىآيند ، از آن جمله توصيهء امام موسى بن جعفر عليه السلام به هشام است آنگاه كه مىفرمايد :
« اى هشام ! در فرمانبرى از خدا شكيب ورز و در معصيت خدا نيز صبر پيشه كن كه دنيا ساعتى بيش نيست و آنچه از آن بگذرد نه سرورى درپى خواهد داشت نه حزنى و از آنچه از آن نيامده آگاهى ندارى ، پس بر اين ساعتى كه در آن سر مىكنى صبر كن كه موجب غبطهء تو نگردد . « 2 » »
پنج - نمونهء برجسته فرمانبرى و اطاعت خالصانه را ، كه صاحب آن به مقابله با آزمنديهاى پادشاهى و قدرت برخاست ، در داستان وائل بن حجر آمده است ، زيرا او به دعوت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله پاسخ داد و در حديثى به نقل از خود او آمده است كه : پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در حالى در ميان ما ظهور كرد كه من از پادشاهى عظيمى برخوردار بودم ، و از سوى قومم فرمان برده مىشدم ، ولى من اينها همه را كنار زدم و خدا و پيامبر را مقدّم شمردم ، و به خدمت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله رسيدم ، پس اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله به من خبر دادند كه سه روز پيش ، پيامبر مژدهء آمدن مرا داده است . پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده بودند : اين وائل بن حجر است كه از سرزمينى دور ، از حضرموت مىآيد و به اسلام ، رغبت دارد . عرض كردم : يا رسول اللَّه ! ظهور شما در حالى در
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 4 ، ص 5 ، روايت 11 .
( 2 ) - بحارالانوار ، ج 1 ، ص 152 .