« . . . جز او كسى را خدا نخوانيم كه هرگاه چنين كنيم ، سخنى سخت كفرآميز گفته باشيم . »
ژ - دقيقاً در مساجد ، آنجا كه ذكر و ياد خداوندى اوج مىگيرد ، حرام است كه چيزى جز خدا خوانده شود چرا كه اين عبادت گونهاى عبادت غير خداست ، زيرا عبادت خالص از آن خداست و ناگزير بايد اين خلوص در جايگاههاى عبادت ، تجلّى يابد . خداوند مىفرمايد :
وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ للَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً « 1 » .
« و مسجدها از آن خداست . و با وجود خداى يكتا كسى را به خدايى مخوانيد . »
سوم - نفى شريكان :
الف - عبادت به درجهء خلوص نمىرسد مگر آنكه با شريكان به مبارزه برخيزيم و شرك را با همهء رنگهايش نفى كنيم . خداوند مىفرمايد :
وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً . . . « 2 » .
« خداى را بپرستيد و هيچ چيز شريك او مسازيد . . . »
ب - اين بزرگترين ارزش است و ديگر ارزشهاى حق ، از آن سرچشمه مىگيرند . از همين جاست كه دعوت به اين ارزش در واقع ، دعوت به همهء ارزشهاى ديگر است . خداوند سبحان مىفرمايد :
. . . قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُوا وَإِلَيْهِ مَآبِ « 3 » .
« . . . بگو : من مأمور شدهام كه خدايى يكتا را بپرستم و به او شرك نمىورزم به سوى او دعوت مىكنم و بازگشت من به سوى اوست . »
پ - نفى شريكان ، بُعدى از ابعاد عبادت است و در واقع عبارت دومى كه در آيه فوق آمده ( به دو شرك نمىورزم ) گسترش دهندهء عبارت نخست ( خدا را مىپرستم )
هامش
( 1 ) - سورهء جنّ ، آيهء 18 .
( 2 ) - سورهء نساء ، آيهء 36 .
( 3 ) - سورهء رعد ، آيهء 36 .