7 - همچنين تقوى در تعهّد نسبت به حدود زمان و مكانى جلوهگر مىشود . حدودى كه خداوند سبحان آنها را مشخّص فرموده است . خداوند مىفرمايد :
يَسْألونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالحَجِّ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَن تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَكِنَّ الْبِرِّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِن أَبْوَابِهِا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ « 1 » .
« از تو دربارهء هلالهاى ماه مىپرسند بگو : براى آن است كه مردم وقت كارهاى خويش و زمان حجّ را بشناسند . پسنديده نيست كه از پشت خانهها به آنها داخل شويد ، ولى پسنديده راه كسانى است كه تقوا پيشه مىكنند و از درها به خانهها درآييد و از خدا بترسيد تا رستگار شويد . »
پس تقوى حركتى است در چارچوب راهى ترسيم شده و براساس اوقاتى مشخص ، پس هركه پيش از ماه رمضان روزه بگيرد يا پس از ماههاى حجّ ، حجّ بگزارد متّقى نخواهد بود .
8 - جنگ ، واجب است و پديدهاى است پيگير در زندگى بشرى ، ليكن تقوى ، شرايط جنگ و ستيز را مشخّص مىسازد و يك مؤمن ، راههاى جنگ را مرزبندى مىكند تا جنگ صبغهاى الهى بگيرد و از حالت تجاوزگرى خارج شود ، از همين رو در مسجدالحرام جز براى دفاع به جنگ برنمىخيزد .
پس هرگاه مشركان از جنگ ، دست شستند مؤمن نيز از آن دست مىشويد و در ماه حرام جز هنگام جنگ و ستيز با آنها نمىجنگد و بدين ترتيب به احكام الهى در جنگ ، پاى بند است . خداوند مىفرمايد :
الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ « 2 » .
« اين ماه حرام در مقابل آن ماه حرام و شكستن ماههاى حرام را قصاص است پس هركس بر شما تعدّى كند به همان اندازهء تعدّىاش بر او تعدّى كنيد و از خدا بترسيد و بدانيد كه او با پرهيزكاران است . »
9 - حجّ آيينى از آيينهاى اسلامى است و هدف آن رشد تقوا در ميان مسلمانان
هامش
( 1 ) - سورهء بقره ، آيهء 189 .
( 2 ) - سورهء بقره ، آيهء 194 .