الف - حق است ، نه دروغ
حق - حق است نه دروغ - پارهاى از مردم باطل را حكايت مىكنند ، يعنى از اسطورهها و خرافه هايى كه نه پندى در آن نهفته است و نه آگاهى و انديشهاى پيروى مىكنند ، حال آن كه قرآن ، حقايقى را بيان مىكند كه عملًا واقع شدهاند ، وسنّتهايى الهى را باز مىگويد كه با آنچه در آنها از آگاهيها و پندها نهفته است رخ نمودهاند . پس همه اينها ، با همهء ابعادشان ، از آن جهت كه روى دادهاند ، و دوباره تكرار خواهند شد و به مردم نيز سود مىرسانند حق هستند . خداوند مىفرمايد :
1 - إِنَّ هذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ . . . « 1 » .
« همانا اين داستانى است راست و درست . . . »
2 - وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ . . . « 2 » .
« و داستان حق دو پسر آدم را برايشان بخوان . . . »
3 - گمان در برابر حق مىايستد ، زيرا بر واقعيّتى تكيه ندارد و بر توهّم نفسانى استوار است . گروهى هستند كه تنها در راه منافع خود گام برمىدارند و تنها به خودشان اهمّيت مىدهند ( و بدين ترتيب اين حالت نفسانى ، وسوسهها و توهّماتى را پديد مىآورد ) و غير از حق را گمان مىبرند . خداوند مىفرمايد :
. . . وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ . . . « 3 » .
« . . . امّا گروه ديگرى در فكر جان خويش بودند ؛ آنها گمانهاى ناحق و نادرستى دربارهء خدا داشتند . . . »
4 - برخى از مردم در دين زياده روى و غلو مىكنند و براساس زياده روى باطل ، انديشههايى باطل توليد مىكنند و آنها را به خداوند سبحان نسبت مىدهند ، بدين
هامش
( 1 ) - سورهء آل عمران ، آيهء 62 .
( 2 ) - سورهء مائده ، آيهء 27 .
( 3 ) - سورهء آل عمران ، آيهء 154 .