اصحاب يمين كه نامهء عمل به دست راستشان داده خواهد شد ، آنها به واسطه ايمان و عمل ، خود را از رهن بودن باز داشتهاند .
« و قال الباقر عليه السّلام : نحن و شيعتنا اصحاب اليمين »
على هذا اصحاب يمين در آيه شامل سابقون نيز مىباشد .
40 - 42
فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ عَنِ الْمُجْرِمِينَ ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ
يعنى « هم في جنات » ، نكره آمدن جنات براى تفخيم است در كشاف و جوامع فرموده :
ما سَلَكَكُمْ
بيان « يتساءلون » نيست بلكه نقل سؤال اهل بهشت است . يعنى اهل بهشت از يكديگر از حال مجرمين مىپرسند ، بعضى از اهل بهشت جواب مىدهند كه ما از مجرمان سؤال كرديم كه
ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ
بدين طريق بين الاثنين بودن « يتساءلون » توجيه مىشود .
43 - 44 -
قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ
اين دو جواب ، اشعار مىدارد كه مجرمان مؤمن گناهكار بودهاند ولى آيات بعدى حاكى است كه آنها منكر معاد و كافر مىباشند و نيز معلوم مىشود كه اهل بهشت و جهنم ، يكديگر را مىبينند و گفتگو مىكنند چنان كه در سورهء اعراف آيات 44 - 49 گذشت و در جاهاى ديگر نيز آمده است .
دو آيه فوق نشان مىدهد كه كفار مكلف بر فروع هستند و شايد آن دو ، نمونهء رابطه ما بين خدا و آنها و خلق و آنها باشد يعنى هيچ يك را ملاحظه نمىكرديم احتمال ديگر آنست كه ديدهاند نماز و اطعام ، سبب بهشت رفتن مؤمنان شده لذا گفتهاند : ما آن چنان نبوديم .
45 - 47 -
وَ كُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضِينَ وَ كُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ حَتَّى أَتانَا الْيَقِينُ
از آيه
نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ
معلوم مىشود كه منظور از « المجرمين » كفار منكر معاد هستند . چهار عامل فوق سبب جهنم رفتن آنها شده است ، يقين را