وجود آورده است قدرت از بين بردن آنها را دارد .
41 -
عَلى أَنْ نُبَدِّلَ خَيْراً مِنْهُمْ وَ ما نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ
مفعول « لقادرون » در آيه فوق است « مسبوقين » به معنى مغلوبين مىباشد .
در الميزان فرموده : اين آيه مؤيد آنست كه منظور از اين جماعت ، منافقانند زيرا كلمهء
خَيْراً مِنْهُمْ
نشان مىدهد كه در آنها شائبه خيرى هست ( با اظهار ظاهري ايمان ) بر خلاف مشركان كه در آنها اصلا خيرى نيست .
42 -
فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ
لفظ « يخوضوا » شامل خوض در كارهاى حرام و « يلعبوا » مشغول شدن به كارهاى غير مهم است كه از ياد خدا باز مىدارد .
43 -
يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ سِراعاً كَأَنَّهُمْ إِلى نُصُبٍ يُوفِضُونَ
بيان است براى « يومهم » ظهور آيه در آنست كه اولا خروج از قبرها به سرعت انجام خواهد گرفت ، نظير اين آيه است :
يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ كَأَنَّهُمْ جَرادٌ مُنْتَشِرٌ
قمر / 7 ، ثانيا به محض خروج راه خود را يافته به سرعت به طرف حساب و تعيين سرنوشت خواهند رفت ، نظير :
فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ
يس / 51 .
44 -
خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ذلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كانُوا يُوعَدُونَ
چشمها پائين و ذليل است ، ذلت از هر طرف آنها را احاطه كرده است اما ايمان
ضاحِكَةٌ مُسْتَبْشِرَةٌ
هستند . « خاشعة - ترهقهم » حالند از فاعل « يخرجون » روز دوشنبه بيست و چهارم ربيع الثانى هزار و چهار صد و شش مطابق 16 ديماه / 1364 . تفسير سورهء معارج به پايان رسيد .
و الحمد للَّه و هو خير ختام