از بين رفتند ، و در بارهء آنها نظام ثابت جهان تا حدى به هم خورد ، اين حادثه اگر همگانى باشد همان وقوع قيامت است و يا مراد آنست كه : انسان در كار نظام آفرينش مسلوب الاختيار است ، خواست ، خواست خداست ، قيامت را خواهد آورد .
1 - 3 -
الْحَاقَّةُ مَا الْحَاقَّةُ وَ ما أَدْراكَ مَا الْحَاقَّةُ
.
الف و لام حاقه براى عهد است ، يعنى آن واقعهء حتمى و ثابت ، كه به وسيله پيامبران و پيامبر اسلام بيان شده است . آيهء دوم و سوم براى فهماندن عظمت آنست ،
مَا الْحَاقَّةُ
خبر
الْحَاقَّةُ
مىباشد .
4 -
كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَ عادٌ بِالْقارِعَةِ
.
منظور از قارعهء قيامت است خلاصهء اين آيه و آيات شستگانهء بعدي آنست كه حاقه و قارعه آنست كه عاد و ثمود و ديگران آن را انكار كرده و مستأصل شدند ، قيامت از آن جهت قارعه ناميده شده كه همه چيز را مىكوبد ، قرع كوفتن چيزى است به چيزى ، مانند
وَ حُمِلَتِ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ فَدُكَّتا دَكَّةً واحِدَةً
حاقة / 14
وَ انْشَقَّتِ السَّماءُ فَهِيَ يَوْمَئِذٍ واهِيَةٌ
حاقه / 16 ،
إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ وَ إِذَا الْكَواكِبُ انْتَثَرَتْ
انفطار / 1 و 2 .
5 -
فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ
.
منظور از طاغيه صاعقه و صيحهء خارج از حد است كه قوم صالح عليه السّلام را از بين برد . در بعضى از آيات هست
فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دارِهِمْ جاثِمِينَ
اعراف / 78 و در بعضى آمده :
وَ أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيارِهِمْ جاثِمِينَ
هود / 67 و در بعضى ديگر :
فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ
ذاريات / 44 ، مشروح احوال آنها در سورهء هود گذشت .
صاعقه پيوسته با صيحه است ، معلوم مىشود : صاعقهاى خارج از حد توأم