ديوانه كجا و سخنان معجز نشان كجا ؟ ! ! على هذا
وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ
قسم به دليل مطلب است كه در نكتهها مشروحا خواهد آمد ، و نيز رواياتى دربارهء « ن و قلم » .
3 -
وَ إِنَّ لَكَ لَأَجْراً غَيْرَ مَمْنُونٍ
.
تشويق ديگرى است بر آن حضرت كه در مقابل تحمل شدائد پاداشى جاودان خواهد داشت ، منظور از اجر ، پاداش رسالت است .
4 -
وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ
.
يعنى : نه تنها ديوانه نيستى ، بلكه داراى ملكهء اخلاق بزرگى از كمال و انسانيّت هستى . نظير : استقامت بر حق ، وسعت سخاوت ، تدبير امور ، مدارا ، تحمل بر مصائب ، تواضع ، عفو ، اغماض و . . . و فرمود :
« انما بعثت لاتمم مكارم الاخلاق »
و فرمود :
« ادبنى ربى فاحسن تأديبى ( مجمع البيان ) .
مكارم اخلاق آن حضرت كه در كتابها نقل شده حيرتآور است از ابن عباس و ديگران نقل شده كه خلق عظيم را دين معنى كردهاند ولى آن درست نيست .
5 و 6 -
فَسَتُبْصِرُ وَ يُبْصِرُونَ بِأَيِّكُمُ الْمَفْتُونُ
.
تفريع است بر آيات فوق ، يعنى آينده واقعيت را ثابت خواهد كرد و چون دين تو گسترش يافت ، خواهى ديد و خواهند ديد كدام يك مبتلى به جنون و بىعقلى است تو يا آنها ؟ ! مفتون : به فتنه و آزمايش افتاده را گويند ، باء در « بايكم » زايد و براى شدت اتصال به جملهء اول است .
7 -
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ
.
اشاره است به آنكه : آنها مفتونند نه تو . زيرا راه ، راه خداست و او مىداند كدام كسى هدايت يافته و كدام كسى به راه ضلالت رفته است . در عين