مدبر و توانا و حكيم بودنش سبب شده كه در ميان اميين پيامبرى از خودشان را بفرستد تا مردم هدايت شوند .
ارسال رسل و انزال كتب آن وقت مفيد خواهد بود كه مورد عمل واقع شود و گرنه انسان نظير الاغى خواهد بود كه به او كتاب بار كرده باشند چنان كه حساب تورات و بنى اسرائيل همين است .
يهود نمىتوانند : بگويند : ما چه به تورات عمل كنيم تا نكنيم عزيز خدا هستيم اگر راست مىگويند مرگ را آرزو كنند كه به طرف خدا روند .
اى اهل ايمان نماز جمعه را پيوسته به پا داريد ، متأسفانه وقتى كه تجارت يا لهوى پيش آيد آن را بر نماز خواندن ترجيح مىدهند .
شأن نزول
در تفسير عليّ بن ابراهيم قمى نقل شده : رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله روز جمعه بر - مردم نماز مىخواند ، كاروانى از شام كه طعام حمل مىكرد داخل مدينه شد ، جمعى در پيشاپيش آن دف و سائر اسباب لهو مىنواختند ( تا مردم از ورود كاروان مطلع گردند ) در نتيجه مسلمانان صفوف نماز را خالى كرده و به تماشاى آن رفتند خداوند آيه :
وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً . . .
را نازل فرمود « 1 » .
در مجمع از جابر بن عبد اللَّه نقل كرده : كاروانى به مدينه آمد و ما با رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نماز جمعه مىخوانديم ، همه به طرف آن رفتند جز دوازده مرد كه يكى از آنها من بودم ، در نتيجه آيه
وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً . . .
نازل گرديد .
ناگفته نماند : ظاهر آنست كه همه سوره به اين علّت نازل گرديده است النهاية فقط آيه
وَ إِذا رَأَوْا
به قضيه كاروان اشاره كرده و گرنه بايد گفت : اين آيه بعدا به اين سوره لاحق شده است .
هامش
( 1 ) تفسير برهان از تفسير قمى .