نكتهها
نزول قرآن : در رابطه با نزول قرآن در مقدمهء تفسير به طور مشروح سخن گفتهايم ، چيز قابل دقتى كه در آنجا گفته شد آن بود كه باحتمال قوى حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله با نزول اولى ، همه مطالب قرآن را مىدانست ، احتياج به نزول دوم براى ادا كردن به شكل اعجاز بود ، به عبارت ديگر اگر آن حضرت بدون آمدن جبرئيل خودش مطالب را ادا مىكرد مانند گفتههاى ديگرش مىشد نه به صورت اعجاز .
آنجا كه قرآن مىفرمايد :
لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ
قيامة / 17 ، معلوم مىشود كه آن بزرگوار قبل از خواندن جبرئيل ، مطلب را مىدانسته است ولى لازم بود كه جبرئيل بخواند آن وقت او مطابق جبرئيل بخواند زيرا كه او به صورت اعجاز مىخواند ، روايتى در اين زمينه در سورهء قيامت آيهء 18 خواهد آمد .
نظير كسى كه مطالب خويش را نمىتواند به صورت شعر ادا كند ، بايد شاعرى به او تعليم دهد وانگهى لازم بود اندازهء آنچه را كه مىبايست گفته شود جبرئيل تعيين نمايد ، پس نزول ثانوى براى ادا كردن به صورت اعجاز بود و نيز تا وحى ادامه يابد و قلب آن جناب مطمئن و تثبيت شود
كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ
.
مزيد بر آنچه در اينجا و در مقدمه گذشت مىگوئيم : در شب قدر همه قرآن با تفصيل تمام به قلب رسول خدا نازل گرديد چون آن شب شب تفصيل است نه اجمال على هذا تمام ناسخها و منسوخها و حتى جريانهايى كه بعد از مدتها بنا بود اتفاق بيافتد نظير
قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجادِلُكَ فِي زَوْجِها . . .
مجادله / 1 و نظير
وَ إِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلى بَعْضِ أَزْواجِهِ حَدِيثاً . . .
تحريم / 3 همه با تفصيل كامل در شب قدر