10 -
الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَ جَعَلَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
اين آيهء گوشهاى از تدبير را بيان مىكند ، زمين در ابتداى خلقت براى زندگى آماده نبود چنان كه در سورهء فصلت
خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ . . .
گذشت زمانهاى بسيارى گذشته كه زمين براى آفرينش موجود زنده و انسان آماده شده است .
جريان پيدايش راهها در زمين و سهولت انتقال از اين طرف به آن طرف يكى از تدبيرهاى خداست ، اگر همهء زمين كوهستانها بود و كوهها همچون ديوارهاى طبيعى به وجود مىآمدند ، زندگى در آن ناممكن مىشد و رفت و آمد قطع مىگرديد .
منظور از « تهتدون » ظاهرا راه يافتن در زمين و هدايت به انتقال از جايى به جايى است .
اين آيه همان آيهء 53 سورهء طه است كه در اينجا به جاى « سلك » لفظ « جعل » آمده است . نظير اين است آيهء :
وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ بِساطاً لِتَسْلُكُوا مِنْها سُبُلًا فِجاجاً
نوح / 21 .
11 -
وَ الَّذِي نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ فَأَنْشَرْنا بِهِ بَلْدَةً مَيْتاً كَذلِكَ تُخْرَجُونَ
گوشهء ديگرى از نظم جهان است كه بدون آن نه حيات به وجود مىآمد و نه ادامه پيدا مىكرد ، مشيت ازلى بر آن قرار گرفته كه درياها در اثر تابش آفتاب تبخير شده ، به صورت ابرها در آيند . آن گاه بوسيله بادها به سوى خشكيها حركت كرده و به صورت باران و برف در زمين بنشينند تا ديار مرده زنده شده ، خوراكيها كه پشتوانه زندگى هستند به وجود بيايند .
پاك و منزه است پروردگارى كه : آب و خاك و گازهاى هوا را به هم مخلوط