63 و 64 -
هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ اصْلَوْهَا الْيَوْمَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ
لفظ
كُنْتُمْ تُوعَدُونَ
حاكى از استمرار است يعنى به طور دائم وعده مىشديد و پيامبران مرتبا از آن خبر مىدادند . « اصلوها » حاكى از دخول و ملازمت در آنست
كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ
تعليل دخول در آتش است يعنى كفر و انكار حقائق سبب دخول در آتش مىشود ، آيه حاكى است كه به هنگام گفتن اين سخن ، جهنم محسوس خواهد بود .
65 -
الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى أَفْواهِهِمْ وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ
.
منظور از شهادت دستها و پاها ظاهرا به عنوان نمونه است و گرنه هر عضو از اعضاء به عمل خود شهادت خواهد داد ، در سورهء نور / 24 شهادت زبانها نيز اضافه شده و در سورهء فصلت / 20 شهادت چشمها ، گوشها و پوستها نيز آمده است « تكلمنا » يعنى سخن مىگويد با ما .
ناگفته نماند : در قرآن كريم راجع به حفظ اعمال انسانها چهار گروه از آيات آمده است ، گروه اول آياتى است كه مىگويند : اعضاء بدن به اعمال انسان گواهى مىدهد ، آيهء
يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيماهُمْ
رحمن / 41 نيز از اين قبيل است .
گروه دوم آياتى است كه مىگويند : كرام الكاتبين اعمال انسانها را ضبط و ثبت مىكنند ، گروه سوم آياتى هستند كه ميگويند : پيامبر و اشهاد بر اعمال شهادت مىدهند ، گروه چهارم آيهء
يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها
زلزال / 4 ، است كه گويد زمين شهادت خواهد داد ، گروه اوّل و سوّم فقط دربارهء گناهان است .