از آنست ، سپس فرموده : نيست آن مگر بيدار كننده و خواندهء آشكار از جانب حق تعالى ، « قرآن » در آيه مصدر به معناى مفعول است . راجع به اينكه آن حضرت شعر گفته يا نه در نكتهها خواهد آمد .
70 -
لِيُنْذِرَ مَنْ كانَ حَيًّا وَ يَحِقَّ الْقَوْلُ عَلَى الْكافِرِينَ
.
تعليل است براى
ذِكْرٌ وَ قُرْآنٌ مُبِينٌ
منظور از « حيا » انسانى است كه روح حق پرستى در او نمرده است « 1 » ، على هذا پيامبر چنين كسى را انذار مىكند اما آنكه روح حق پرستى در او مرده است حجّت بر او تمام مىشود مراد از « القول » وعدهء عذاب است كه خدا بكافران داده ، در اينكه فرموده :
وعدهء هر عذاب براى كافران حتمى گردد و نفرموده : وعده را براى آنها حتمى كند ، اشاره است به اينكه عدم قبول حق نتيجهاش همانست ، نظير
فَرِيقاً هَدى وَ فَرِيقاً حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلالَةُ
اعراف / 30 .
71 -
أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا أَنْعاماً فَهُمْ لَها مالِكُونَ
.
اين آيه و دو آيهء بعدى در رابطه با آنست كه خلقت چهارپايان از دلائل توحيد است ، در عين حال مىشود كه تعليل آيات 66 و 67 باشد يعنى ما كه با دست خويش چهار پايان را اين چنين آفريدهايم ، قدرت از بين بردن بينايى آنها و مسخ آنها را نيز داريم ، « يروا » در آيه به معنى علم و
عَمِلَتْ أَيْدِينا
حاكى از عدم دخالت انسانها در خلقت آنهاست
فَهُمْ لَها مالِكُونَ
تثبيت
خَلَقْنا لَهُمْ
است .
72 -
وَ ذَلَّلْناها لَهُمْ فَمِنْها رَكُوبُهُمْ وَ مِنْها يَأْكُلُونَ
.
تكميل مطلب بالاست ، رام شدن چهارپايان ، مركوب شدن آنها و مأكول
هامش
( 1 ) از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه نقل شده كه آن را عاقل معنى كرده است .