لَهُ قَوْمُهُ لا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ
.
الميزان نظر مىدهد كه مراد از « مفاتحه » كليدها است در مجمع البيان فرموده : اكثر مفسران گفتهاند : مراد گنجينهها است . ولى ظهور آيه در كليد بودن است ، طبرسى رحمه اللَّه نيز در جوامع الجامع آن را اختيار كرده است ناگفته نماند : اگر منظور كليدها نبود گفتن اين لفظ ضرورت نداشت و كافى بود كه بگويد :
وَ آتَيْناهُ مِنَ الْكُنُوزِ ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ
كلمهء « ما » موصول و به معنى مقدار است .
« اذ قال » يعنى ياد آر كه قوم او به او گفتند : خود پسندى مكن ، ثروت به انسان خود پسندى مىآورد مگر آنكه تربيت توحيدى داشته باشد
كَلَّا إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى
مخفى نماند : لازمهء سرور مفرط ، تكبر است . لذا در « لا تفرح » تكبر در نظر است .
77 -
وَ ابْتَغِ فِيما آتاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَ لا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيا
.
تتمهء نصيحت قوم او است . كه گفتند در ثروتى كه خدا به تو داده است آخرت را بطلب يعنى در راه خدا انفاق كن تا در آخرت به نفع تو باشد . دربارهء
وَ لا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيا
در الميزان و مجمع آمده : بهرهء خويش از دنيا را از ياد مبر بلكه براى آخرتت كار كن . زيرا بهرهء انسان از دنيا آنست كه براى آخرت كار كند كه تنها آن براى انسان مىماند . در اين صورت . اين جمله عبارت اخراى
وَ ابْتَغِ فِيما آتاكَ . . .
است و تقديرش « و لا تنس نصيبك الباقى ) مىباشد به قولى مراد آنست كه هم آخرت بطلب و هم خودت بخور و اللَّه اعلم ، از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه نقل شده :
لا تنس صحتك و قوتك و فراغك و شبابك و نشاطك و غناك ان تطلب بها الاخرة » ( مجمع البيان ) .