اين گمراهان مانند پيشوايان خود در عذاب خواهند بود و در آتش با هم مخاصمه خواهند كرد و مخاصمهء آنها در آيات زير نقل شده و نيز در سورههاى ابراهيم ، غافر ، اعراف و ص آمده است چنان كه در تفسير سورهء حمد گذشت .
31 -
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ نُؤْمِنَ بِهذَا الْقُرْآنِ وَ لا بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ
.
مراد از
الَّذِينَ كَفَرُوا
مشركانند اعمّ از پيشوايان و پيروان آنها ، و از
بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ
كتابهاى آسمانى گذشته است مانند تورات و انجيل كه مشركان به هيچ يك عقيده نداشتند ، در قرآن مجيد از تورات و انجيل مكرّرا با
بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ
تعبير آمده است ، به نظر مىآيد : اين سخن را در موقعى گفتهاند كه رسول خدا و مؤمنان مىگفتند : اين سخنان در كتاب موسى و عيسى نيز بوده است . لفظ « قال » در اين آيات براى محقّق الوقوع بودن است 31 -
وَ لَوْ تَرى إِذِ الظَّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ الْقَوْلَ يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْ لا أَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ
.
يعنى : اى كاش به بينى كه در سزاى اين عدم ايمان چه بلائى به سرشان خواهد آمد ، آن گاه كه در پيشگاه عدالت خدا بازداشت شدند ، پيروان گمراه و مستضعف به پيشوايان خواهند گفت : اگر شما گمراه نمىكرديد ما اهل ايمان بوديم . نظرشان آن است كه شما مرا مجبور كرديد .
32 -
قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ عَنِ الْهُدى . . .
.
جواب مستكبران است كه خواهند گفت : آيا ما شما را به اجبار از راه حق مانع شديم ؟ نه بلكه شما خود گناهكار بوديد كه در اثر آن از ما اطاعت كرديد ( اطاعت گناهكار از گناهكار ) .