نفس به آن حضرت داراى مصلحتى بوده كه در سائر مردان نيست .
لِكَيْلا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً
.
ظاهرا تعليل همهء احكام آيه است و شايد راجع به بذل نفس بوده باشد ، غفور اينجا به معنى چاره ساز و نظير آن است . يعنى چاره سازى و رحمت خدا سبب اين تسهيل شده است .
51 -
تُرْجِي مَنْ تَشاءُ مِنْهُنَّ وَ تُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشاءُ وَ مَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلا جُناحَ عَلَيْكَ
.
اين آيه در رابطه با آنست كه پيامبر به رعايت تقسيم وقت ميان زنان خويش مجبور نيست بلكه وقت هر كدام را بخواهد به تأخير مىاندازد و هر كدام را خواست در نزد خويش نگاه مىدارد و كسى را كه كنار گذاشته بود باز مىتواند پيش خود بخواند ، در اينكارها بر او محذورى نيست .
اين مطلب ظاهرا به دو علّت است اول اينكه آن حضرت روى مصالح اسلامى آن زنان را گرفته بود ، چنان كه در سورهء نساء گذشت على هذا مراعات تقسيم وقت بر آن حضرت سخت مشكل بود .
دوم اينكه آن حضرت مشغول تشكيل حكومت و جنگها و سائر كارهاى اسلامى بود ، مجال آن را نداشت كه اين مسائل را ميان آن همه زن مراعات فرمايد روايت شده كه مخارج يك سالهء آنها را يك جا پرداخت مىكرد تا وقفهاى در كارهاى ديگرش حاصل نشود .
به نظر بعضى
تُرْجِي مَنْ تَشاءُ . . .
راجع به زنانى است كه خود را به آن حضرت بذل مىكردند ولى ظهور آيه در وجه اول است ، طبرسى رحمه اللَّه نيز آن را اختيار فرموده ، الميزان نيز آن را ترجيح مىدهد آن وقت در توجيه اين مطلب فرموده :
ذلِكَ أَدْنى أَنْ تَقَرَّ أَعْيُنُهُنَّ وَ لا يَحْزَنَّ وَ يَرْضَيْنَ بِما آتَيْتَهُنَّ كُلُّهُنَّ
.