گويند : « اجرته اذا كنت له اجيرا » بعضى گفتهاند كه اجر به معنى پاداش باشد .
يعنى اجر بدهى به من چوپان بودن هشت سال را .
دوم : ظهور آيه در آنست كه اجير بودن مهر آن دختر بوده است ، بايد دانست اين در شريعت اسلام جايز نيست ، زيرا مهر ملك طلق زن است در كافى و فقيه از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه فرمود :
امروز در اسلام نكاح به اجاره حلال نيست كه كسى بگويد : فلان مدت براى تو كار مىكنم كه در مقابل خواهرت يا دخترت را به من تزويج كنى تا فرمود :
« هو حرام لانه ثمن رقبتها و هى احق بمهرها » « 1 » .
و نيز از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده : كه موسى عليه السّلام مىدانست كه آن مدت را زنده مىماند و به شرط خود وفا مىكند .
سوم مراد از « حجج » سالهاست كه در آن روزگار سال را حجه مىگفتند به دليل آنكه هر سال يك بار به حج مىرفتند . در تفسير عياشى از حلبى نقل شده كه از امام صادق عليه السّلام سؤال شد آيا پيش از بعثت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله به حج مىرفتند ؟ فرمود : آرى ، تصديق آن در قرآن قول شعيب است كه در تزويج موسى گفت :
عَلى أَنْ تَأْجُرَنِي ثَمانِيَ حِجَجٍ
، نگفت « ثمانى سنين » ( الميزان ) .
چهارم :
فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْراً فَمِنْ عِنْدِكَ
يعنى در اتمام ده سال اجبارى ندارى ، شرط من تا هشت سال است اگر ده سال خدمت كردى خانهات آباد :
وَ ما أُرِيدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْكَ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ
.
اطمينانى است به موسى كه قصد فشار تو را ندارم بلكه مىخواهم كمك من باشى ، خواهى ديد كه از نيكانم .
هامش
( 1 ) از تفسير صافى .