منطوق آيه .
ناگفته نماند : عللى كه بر ما مجهول است باعث شده كه اين آيه موقعيت آن حضرت را در مقام
أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ
بيان دارد و زنان او را مادر مؤمنان قرار بدهد ، به هر حال اين جمله مقام رهبرى را در اعلى درجه ترسيم مىكند .
مطلب دوم
وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ
منظور از آن احترام و حرمت ازدواج با آنهاست چنان كه خواهد آمد
وَ لا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْواجَهُ مِنْ بَعْدِهِ
نه اينكه نازل به منزلهء مادر حقيقى مىباشند و گرنه نگاه كردن به آنها نيز جايز مىبود و مىبايست توارث نيز فيما بين باشد .
طبرسى رحمه اللَّه فرموده : منظور حرمت نكاح آنهاست غير از اين ، چيزى از احكام مادرى بين مؤمنين و زنان آن حضرت ثابت نشده است نمىبينى كه نگاه كردن به آنها جايز نيست و از مؤمنان و بالعكس ارث نمىبرند . مطلب سوم و چهارم .
وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُهاجِرِينَ إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلى أَوْلِيائِكُمْ مَعْرُوفاً
.
يعنى اقرباى نسبى بعضى از بعضى در ارث بردن سزاوارتر هستند از مؤمنان و مهاجران ، اين آيه در آخر سورهء انفال گذشت نقل است كه مسلمانان در صدر اسلام به واسطهء مهاجر بودن و به واسطهء برادرى كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله در بين آنها برقرار كرده بود از يكديگر ارث مىبردند ، اين دو آيه آن حكم را نسخ كرد اغلب يا همهء مفسران در تفسير اين آيات اين مطلب را گفتهاند .
در كتاب الصحيح من السيرة از بحار الانوار نقل كرده : پيش از آنكه به اين حكم عمل شود ، آيهء آخر انفال آن را نسخ كرد آن وقت هنوز كسى از مهاجرين نمرده بود زيرا اولين آنها عثمان بن مظعون بود كه بعد از پدر از