رقيقى بر روى خاك مىريزد و براى گياهان « نيتراتها » ى قابل جذب توليد مىكند .
به حساب هوا شناسان هر دقيقه صد بار صاعقه در كرهء زمين پديد مىآيد و از مواد جوّ براى نباتات غذا تهيه مىكند ( دانستنيهاى جهان علم ) ، آرى :
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
.
25 -
وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ تَقُومَ السَّماءُ وَ الْأَرْضُ بِأَمْرِهِ ثُمَّ إِذا دَعاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْأَرْضِ إِذا أَنْتُمْ تَخْرُجُونَ
.
مراد از « تقوم » ثبات و دوام است يعنى از جملهء آيات قدرت خدا ثبات و ماندن آسمان و زمين در حال و نظم خويش است . « 1 » عرب گويد : « السوق قائمة » يعنى بازار در حال خود باقى و ثابت است منظور از « امره » ظاهرا همان ارادهء « كن فيكون » است ، چنان كه در مجمع و الميزان آمده است .
جملهء
ثُمَّ إِذا دَعاكُمْ . . .
ظاهرا خبر از وقوع قيامت است يعنى : خلقت شما از خاك ، خلقت همسران از جنس شما ، جعل رحمت و مودت ، اختلاف السنه و الوان شما ، خواب و روزى طلبيدن شما ، تشكيل ابرها و بارانها ، و قيام آسمانها و زمين از آيات خداست ، در آخر شما را از زمين مىخواند و شما از آن خارج مىشويد .
به نظر بعضى
ثُمَّ إِذا دَعاكُمْ . . .
نيز از آيات خداست ، تقدير آيه
هامش
( 1 ) حجم زمين حدود هزار و هشتاد و سه ميليارد كيلومتر مكعب است اگر صندوقى به مساحت يك كيلومتر مكعب باشد و بخواهند آن را از انسان پر كنند ، هيجده ميليارد و هفتصد و پنجاه ميليون نفر در آن جاى مىگيرند ، ولى اگر بخواهند زمين را در همچون صندوقهايى بگذارند ، هزار و هشتاد سه ميليارد صندوق لازم خواهد بود ، زمين با حجمى چنين مهيب در هوا ايستاده و حركت مىكند .