ولى اگر ده شبانه روز خواب نرود خواهد مرد « 1 » آزمايشهايى كه در روى حيوانات انجام شده ، نشان داده است كه بعد از هشت روز بى خوابى ، از پا در مىآيند ، اينجاست كه اهميت خواب بر ما روشن مىشود و مىدانيم كه آن ، يكى از اسرار خداوند حكيم و مدبر است .
مطلب ديگرى كه در اين آيه مطرح است ، روزى جستن انسان است ، اگر روز روشن نبود و اگر تجديد قوا به وسيلهء خواب نبود ، انسان چطور خويشتن را تأمين مىكرد ، پس هر دو ، حكايت از تدبير خداى دانا و مدبر دارد .
آيهء شريفه نشان مىدهد كه خواب در شب و روز و نيز روزى طلبيدن در روز و شب ، عملى است . گر چه اكثرا طلب روزى در روز و خواب و استراحت در شب است نظير
وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً
نبأ / 10 و 11 .
ناگفته نماند :
وَ ابْتِغاؤُكُمْ
عطف است بر « منامكم » ، على هذا تقدير آيه چنين مىشود : « و من اياته منامكم و ابتغائكم من فضله بالليل و النهار » در اين صورت بطور ( لف و نشر مرتب ) منامكم مربوط مىشود به ليل و ابتغاء به « النهار » .
منظور از « يسمعون » شنيدن و تدبّر و قبول است ، يعنى در اينها آياتى هستند براى قومى كه مىشنوند و چون حق دانستند قبول مىكنند . ذيل آيه نشان مىدهد كه فهم اين حقائق مانند آيه سابق مشكل نيست .
24 -
وَ مِنْ آياتِهِ يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ ماءً فَيُحْيِي بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
.
هامش
( 1 ) دانستنيهاى جهان علم / 150 .