چرا ابراهيم پدر امت خوانده شده است ؟ شايد علتش آن باشد كه پيامبر پدر امت است ، چنان كه دربارهء نوح مىخوانيم :
وَ جَعَلْنا ذُرِّيَّتَهُ هُمُ الْباقِينَ
صافات / 77 اصحاب نوح فرزندان او حساب شدهاند ، رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرموده :
« انا و على أبوا هذه الامة »
الميزان نيز نزديك به آن گفته است .
طبرسى رحمه اللَّه نقل مىكند : گويند عرب از فرزندان اسماعيل و او فرزند ابراهيم است .
زمخشرى گويد : ابراهيم پدر رسول خداست ، پس او پدر امّت آن حضرت است ، امّت به حكم اولاد پيامبر مىباشند .
هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَ فِي هذا
.
به قرينهء
وَ فِي هذا
لفظ « هو » راجع به اللَّه است يعنى خدا شما را در گذشته و در قرآن مسلمان ناميده است ، اين سومين امتنان در اين آيه است .
« من قبل » يعنى در كتابهاى گذشته .
لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ
.
منظور از شهيد و شهداء ظاهرا ، سرمشق و الگو و نمونه است يعنى : تا پيامبر براى شما نمونه و سرمشق باشد و شما براى مردم ، البته در پاكى و موحّد بودن . پس :
فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ اعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ
.
حالا كه اينطور است نماز را اقامه كنيد كه ارتباط ما بين خدا و خلق است زكات را بدهيد كه ارتباط ما بين خلق و خلق است و به خدا چنگ بزنيد و در تمام كارها به فرمودههاى او عمل نمائيد ، نظير آيهء 77 كه گذشت .
حق است كه به او چنگ بزنيد كه او سرپرست شماست ، آن وقت در مقام