اهلى ندارد ، الميزان فرموده اهل چاهها باديه نشينان و اهل قصور ، شهر نشينانند .
در مجمع فرموده : در تفسير اهل بيت عليهم السّلام دربارهء
وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ
آمده
« و كم من عالم لا يرجع اليه و لا ينتفع بعلمه »
در كافى از موسى بن جعفر صلوات اللَّه عليه نقل شده :
« قال : البئر المعطله الامام الصامت و القصر المشيد الامام الناطق » « 1 »
اين روايات از باب تطبيق و استفادهء خاص از قرآن مجيد است ، چنان كه در بعضى به على بن ابى طالب و فاطمه سلام اللَّه عليها نيز تفسير شده است .
46 -
أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ
.
اين آيه توبيخ مشركان است كه چرا از ماجراى گذشتگان عبرت نمىگيرند ؟
و نشان مىدهد كه اگر سير كنند و بقاياى زندگى اقوام هلاك شده را به بينند متذكر مىشوند ، زيرا كه قلوب آنها از تعقل و درك حق كور شده است ، باشد كه بدان وسيله تفكر كنند و كورى را از قلب خود بزدايند . ضمير « آنها » راجع به « قصه » است ، يعنى حقيقت اين است كه چشمها كور نمىشوند بلكه قلبها كور مىشوند كه ديدنيها در آنها اثر نمىگذارد .
ناگفته نماند : ديدن آثار گذشتگان و تفكر در آنها سبب تنبّه و ايمان مىشود و يا باعث مىشود كه شخص به سخن واعظ و ناصح گوش كند ، لذا فرموده سير در آثار هلاك شدگان يا سبب تعقل و ايمان مىشود
فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها
و يا سبب مىشود كه انسان گوش شنوا داشته باشد
أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها
در اينجا جايى براى چشم نمىماند ، لذا ترديد فقط ميان تنبه و گوش شنوا داشتن است دربارهء قلب مطلبى در « نكتهها » خواهد آمد .
47 -
وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ
.
هامش
( 1 ) از صافى و برهان .