مُدْبِرِينَ
.
تسليتى است بر آن حضرت كه از انكار آنها ناراحت مباش ، تقصير از تو نيست بلكه آنها مردگانند كه كلام تو را نمىشنوند قرآن مجيد چند بار اشخاص كافر و لجوج را « مرده » و نيز كورها ، كرها و لالها ناميده است
إِذا وَلَّوْا . . .
راجع به « الصم » است ، آدمان ناشنوا اگر در نزديك باشند شايد بتوان با اشاره چيزى به آنها فهماند ولى وقتى دور شدند ، ديگر اميدى به فهماندن آنها نيست به نظر مىآيد « مدبرين » تأكيد « ولوا » باشد يعنى : وقتى كه برگشتند پشت كنندگان در اين آيه انسان منكر و لجوج و جاهل ، مرده و كر ، ناميده شده است .
81 -
وَ ما أَنْتَ بِهادِي الْعُمْيِ عَنْ ضَلالَتِهِمْ إِنْ تُسْمِعُ إِلَّا مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ
.
تكميل آيه قبلى است منكران در بالا ، مرده و ناشنوا و در اين آيه كور ناميده شدهاند ، مراد از « آياتنا » ظاهرا دلائل و براهين توحيد است كه در آيات شصت تا شصت و پنج گذشت آنهايى كه با عقل سليم در آيات آفاق و انفس سير و دقت كنند ، به هدايت پيامبران خاضع مىشوند ، در نتيجه فقط آنها به دعوت انبياء تسليم مىشوند . و اللَّه العالم .