24 -
وَجَدْتُها وَ قَوْمَها يَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لا يَهْتَدُونَ
.
اين آيه و آيات بعدى راجع به اعتقاد و عمل آنهاست : اين آيات و آيهء قبل و بعد ، فهم و درك هدهد را مانند يك انسان تربيت شدهء دينى نشان مىدهد عجبا ! ! خلاصهء توضيح هدهد آنكه : وضع دين و عقيدتى آنها چنين بود : ملكه و قومش آفتاب پرست بودند . شيطان اين كار و كارهاى زشت را چنان در نظر آنها جلوه داده بود كه اميدى به هدايتشان نيست .
فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لا يَهْتَدُونَ
.
25 -
أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ يَعْلَمُ ما تُخْفُونَ وَ ما تُعْلِنُونَ
.
اين آيه استدلال عجيبى است بر بطلان عقيده و عمل قوم سبأ ، عجيبتر اينكه ، آن ، توسط يك پرنده است ، خلاصه استدلال چنين است : خدا موجودات را در آسمانها و در زمين به وجود مىآورد ، از جمله آفتاب را كه آفريدهء خداست و خدا هر چه را كه بندگان ، پنهان يا آشكار مىكنند ، مىداند ، پس بايد خداى آفريننده و دانا را عبادت كنند ، نه خورشيد را كه آفريده شده است و يك موجود جامد و بىشعور مىباشد و نهان و آشكار را نمىداند .
قرائت مشهور در
أَلَّا يَسْجُدُوا
با تشديد لام است كه « ان لا » باشد آن عطف بيان است از « اعمالهم » يعنى « زين لهم الشيطان اعمالهم ان لا يسجدوا للَّه » در مجمع البيان لام تعليل به آن افزوده شده يعنى « . . . لئلا يسجدوا لله » .
يُخْرِجُ الْخَبْءَ . . .
در جاى « يخلق » است ، آن دلالت بر استمرار دارد موجودات به وجود نيامده همه در جهان و در علم خداوند مخبوء و مستور هستند