19 -
فَتَبَسَّمَ ضاحِكاً مِنْ قَوْلِها وَ قالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَ عَلى والِدَيَّ وَ أَنْ أَعْمَلَ صالِحاً تَرْضاهُ وَ أَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبادِكَ الصَّالِحِينَ
.
آيه صريح است در اينكه سليمان كلام مورچه را شنيده و دانسته است ، كيفيت آن را خدا مىداند ، « ضاحكا » حاكى است كه لبخند سليمان مبدل به خنده شده است ، و شايد آن به معنى « متعجبا » باشد .
گويى در اينجا مواهب و نعمتهاى خداوندى به يك بار در نظر سليمان مجسم شده ، لذا از خدا توفيق شكر نعمت و عمل صالح و دخول در رديف عباد اللَّه را خواسته است .
عَلى والِدَيَّ
حاكى است كه مادرش نيز از جمله
أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ
بوده است ، بر خلاف تورات كه نعوذ باللّه مادر سليمان را يك زن آلوده و خود آن حضرت را حرامزاده گفته است « 1 » .
مراد از صالحين ظاهرا كسانى است كه ذاتا آمادگى قبول رحمت و توفيق الهى را دارند ، يعنى ذاتشان صالح و مستعد است و شايد صالح در اثر عمل باشند .
20 -
وَ تَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقالَ ما لِيَ لا أَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ كانَ مِنَ الْغائِبِينَ
.
جوياى حال شدن از پرندگان ظاهرا به علّت پيدا كردن هدهد بوده است تا نامه او را پيش ملكه سبأ ببرد . گويى آن حضرت انتظار نداشت كه هدهد غائب شود به نظر مىآيد شق اول
أَمْ كانَ مِنَ الْغائِبِينَ
حذف شده است يعنى : « اتاخر عن هنا ام كان من الغائبين » در مجمع در روايت حضرت صادق صلوات اللَّه عليه نقل شده : هدهد آب را در زير زمين مىبيند چنان كه انسان روغن را در شيشه مىبيند .
« ان الهدهد يرى الماء فى بطن الارض كما يرى احدكم الماء فى
هامش
( 1 ) كتاب دوم سموئيل باب يازدهم .