ناگفته نماند : از كتابهاى ايرانيان قديم نمىشود اثبات كرد كه آنها اهل توحيد بودهاند ولى از اينكه اسلام از مجوس جزيه گرفته ثابت مىكند كه دين مجوس در اول دين يكتا پرستى بوده و مسئلهء « اهريمن » و آتش پرستى و « مغ » پرستى بعدا بدان راه يافته است ، اين مطلب نيز روشن است كه در اسلام جزيه را فقط از اديان توحيدى ميگيرند .
در وسائل الشيعه كتاب جهاد باب ( 49 ) در اينكه جزيه فقط از اهل كتاب گرفته مىشود و آنها يهود و نصارى و مجوس هستند ، 9 روايت نقل شده است از جمله از حضرت سجاد صلوات اللَّه عليه نقل شده كه فرمود :
« ان رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله قال : سنوا بهم سنة اهل الكتاب يعنى المجوس »
با مجوس به طريق اهل كتاب رفتار كنيد .
در الميزان فرموده : معروف آنست كه مجوس پيروان زرتشت هستند و كتاب مقدس آنها « اوستا » است ولى تاريخ حيات و ظهور وى خيلى مهم است ، در حمله اسكندر به ايران كتاب « اوستا » از بين رفت ، سپس در زمان ساسانيان آن را از نو نوشتند لذا رسيدن بحقيقت مذهبشان مشكل شد ، مسلم اين است كه به تدبير عالم دو مبدء قائلند : مبدء خير و مبدء شر ( يزدان و اهريمن يا نور و ظلمت ) عناصر بسيط مخصوصا آتش را تقديس مىكنند ، در ايران ، چين و هند آتشكدههايى داشتند و همه را به « آهورامزدا » مىرساند كه موجد كل است .
شهيد مطهرى در كتاب عدل الهى مينويسد : دو گانه پرستى در ايران قديم و اعتقاد ايرانيان به « اهورامزدا » و « اهريمن » كه بعدها به يزدان و اهريمن شهرت يافت . . . به روشنى معلوم نيست كه آيا آئين زرتشت در اصل آئين توحيدى بوده است يا آئين دوگانگى ؟ .
اوستاى موجود ، اين ابهام را رفع نمىكند ، زيرا قسمتهاى مختلف اين
تفسير احسن الحديث (فارسى) — صفحة 31
مساهمون: على اكبر قرشى بنابى
ص٣١