« الا » استثناء منقطع است بمعنى « لكن » يعنى « لكن أسئلكم اتخاذ السبيل الى اللَّه » على هذا « من شاء » در جاى « ان يتخذ » واقع شده است ، لفظ « شاء » نشان مىدهد كه اين سؤال اجبارى نيست بلكه هر كه خواهد اتخاذ سبيل مىكند و هر كه خواهد نمىكند نظير
وَ قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ شاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْيَكْفُرْ . . .
كهف / 21 .
ناگفته نماند : با ملاحظهء دو آية فوق درباره سؤال اجر ، معلوم مىشود مراد از مودت در آيهء
قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى . . .
شورى / 23 همان اتخاذ سبيل الى اللَّه : زيرا دوستى اهل بيت آن حضرت و پيروى از آنها جز رفتن در راه خدا چيز ديگرى نيست ، على هذا هر سه آيه حاكى از يك واقعيتاند .
58 -
وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ وَ كَفى بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً
:
در اين آيه و آيهء بعدى به سه ركن توكّل اشاره شده است : اول زنده بودن ، دوم دانا بودن ، سوم تصرف و قدرت داشتن . پس از آنكه در آيهء 56 فرمود :
ما تو را فقط بشير و نذير فرستادهايم ، دو تا دستور به آن حضرت مىدهد :
اول :
قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ . . .
دوم :
وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ
يعنى در همهء كارها و در امر انذار و تبشير بر خدا اعتماد كن ، و اينكه فقط با خبر بودن از گناهان ذكر شده ظاهرا در رابطه با كفار باشد يعنى تو بر خدا توكل كن از ذنوب اينان نيز آگاه است .
لفظ « الحى خبيرا بصيرا » تعليل توكل هستند آرى بايد به زندهء دانا توكل نمود : علاوه بر زنده بودن و دانايى بايد قدرت و تصرف هم داشته باشد ، كه آيهء بعدى آن را بيان مىكند .