هر كه را بخواهد به نور خويش هدايت كند ، احتمال دارد كه مراد از
وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ
برگشت تدبير و حكومت به خدا باشد ، على هذا مراد از آن آخرت نيست ( از الميزان ) .
43 -
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحاباً ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكاماً فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ
.
اين آيه اولا يكى از نظامات متقن جهان را توضيح مىدهد و دليلى محكم بر توحيد و نفوذ ارادهء حق تعالى در اداره جهان است و نيز استدلال است بر
يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ
يعنى همانطورى كه ابرها را متراكم كرده و از آنها باران مىفرستد و تگرگ نازل مىكند به هر كه بخواهد مىرساند و از هر كه بخواهد بر مىگرداند . خواست و مشيت خاص خداست ، همچنين در هدايت به نور خود مشيت مخصوص او است .
در اين قسمت از آيه بيان شده كه خدا ابرها را حركت مىدهد ، آن گاه آنها را جمع و متراكم مىگرداند تا باران از خلال آنها خارج مىشود .
وَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِنْ جِبالٍ فِيها مِنْ بَرَدٍ فَيُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشاءُ يَكادُ سَنا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالْأَبْصارِ
اين قسمت از آيه راجع به آمدن تگرگ است كه خدا به هر قوم كه بخواهد آن را مىرساند و محصولشان را از بين مىبرد ، نور برق آن نزديك است كه چشمها را بسوزاند جمله
يَكادُ سَنا بَرْقِهِ . . .
تأكيد مطلب است .
در الميزان فرموده : « من جبال » اشاره به كثرت و تراكم تگرگ است نگارنده در اين زمينه مطلبى در قاموس قرآن ( ماده برد ) گفتهام .
44 -
يُقَلِّبُ اللَّهُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصارِ
اين آيه بيان ديگرى است در اينكه كارها و نظام جهان به مشيت خداست