38 -
لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ
.
لام در « ليجزيهم » براى غايت و عاقبت است يعنى عاقبت كارشان به آنجا مىرسد كه خدا پاداش بهترين عمل را به آنها مىدهد در اينجا سه مطلب هست اول اينكه « احسن » وصف اعمال آنهاست يعنى خدا پاداش بهترين عمل را به آنها مىدهد : پس خدا اعمال آنها را پاك مىكند ، نقائص عملشان را ناديده مىگيرد يا عمل حسن را احسن به حساب مىآورد و پاداش آن را مىدهد ، اين يكى از الطاف خداست . « 1 » دوم
وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ
كه خدا بالاتر از استحقاق ، به آنها پاداش مىدهد اين مطلب در بسيارى از آيات آمده است نظير
لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ
ق / 35 يعنى اين « مزيد » بالاتر از خواست آنهاست و نيز بالاتر از استحقاق آنها مىباشد ، اين كرامت دوم از جانب خداست ، كلمة
لَهُمْ ما يَشاؤُنَ
كه در چندين آيه آمده است قابل دقت بسيار و مبين لطف بيكران خداست ( استفاده از الميزان ) .
سوم :
وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ
تعليل دو مطلب قبلى است كه هر دو مصداق
بِغَيْرِ حِسابٍ
هستند تكميل عمل و رساندن آن به درجهء احسن و عطاى اضافه بر استحقاق ، بالاتر از حساب مىباشد ( الحمد للَّه كما هو حقه ) 39 -
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً وَ وَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسابَهُ وَ اللَّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ
.
دربارهء مؤمنان خوانديم كه ذكر خدا مىكنند : نماز مىخوانند ، زكات مىدهند ، در نتيجه به
لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا
مىرسند ، پس اعمال مؤمنان
هامش
( 1 ) احتمال دارد ، تقدير آن « احسن مما عملوا » باشد يعنى پاداشى بهتر از عملشان .