37 -
رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ وَ إِيتاءِ الزَّكاةِ يَخافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصارُ
.
رجال فاعل « يسبح » در آيهء سابق است ، منظور از تجارت چنان كه گفتهاند داد و ستد مستمر و از بيع ، خريد و فروش جزئى و دفعى است يعنى نه تجارت پيوسته ، آنها را از ياد خدا مشغول مىكند و نه خريد و فروش جزئى و يك دفعه .
على هذا نفى تجارت نفى بيع را لازم نگرفته است .
به نظر مىآيد : آمدن « يسبح » بدون « يحمد » به مناسبت نور است كه نور بودن خدا از صفات جلال است و با تسبيح تناسب دارد و شايد تسبيح ، حمد را نيز لازم گرفته باشد .
در الميزان فرموده : مقابله ذكر اللَّه با اقامه نماز حاكى است كه مراد از ذكر اللَّه ياد كردن خدا به طور هميشه و از اقامه نماز ياد خدا به طور موقت است .
منظور از عوض شدن قلبها و چشمها ظاهرا عوض شدن آنها در فهم و ديدن است ، فهم و درك مؤمنان در آن روز عوض مىشود عظمت خدا ، خلود در بهشت ، اسرار عالم ، واقعيت اشياء و هزاران چيز را كه در دنيا به طور ناقص درك مىكردند و يا درك نمىكردند در آخرت درك خواهند كرد ، هكذا چيزهايى كه از قبيل ملائكه و غيره در دنيا نمىديدند در آخرت خواهند ديد .
قلب و چشم كفار نيز عوض خواهد شد ، آيه به طور مطلق همه را شامل است . در آيات ديگر مىخوانيم :
لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ
ق / 22 به هر حال عوض شدن قلوب و ابصار كاملا آنها را در فهم و ديد مونس خواهد كرد .