يعنى آن چراغ افروخته مىشود از روغن درخت پر بركت زيتون درختى كه در وسط باغ است نه در شرق آن كه فقط قبل از ظهر آفتاب گيرد و نه در غرب آن كه فقط بعد از آفتاب گيرد ، اين هر دو ميوهشان نارس است ، روغنش صاف نيست بر خلاف درختى كه در وسط باغ است كه ميوهاش كاملا مىرسد و روغنش چنان صاف مىشود گويى بدون افروختن نور مىدهد .
نُورٌ عَلى نُورٍ
خبر مبتداى محذوف است يعنى نور آن شيشه نورى است بالاى نورى ، اين اشاره به كثرت نور است ، شيشه به واسطه آرام كردن شعله ، نور آن را زياد مىكند .
يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ
اين جمله نشان مىدهد كه مراد از
مَثَلُ نُورِهِ
نور هدايت و ايمان است مراد از « من يشاء » كسى است كه استعداد هدايت را داشته باشد زيرا مىدانيم كه خدا كار بىعلّت نمىكند .
وَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
اشاره است به اينكه خداوند روى علم به مصالح مردم اين مثلها را مىزند مثلهايى كه مطلب را باحسن وجه روشن مىكند لازم است در اينجا به بعضى از روايات اشاره شود .
از حضرت صادق صلوات اللَّه عليه از تفسير
« اللَّه نور السموات و الارض مثل نوره كمشكاة فيها مصباح »
سؤال شد ؟ فرمود : آن مثلى است كه خدا براى ما زده است پيامبر و امامان صلوات اللَّه عليهم از دلالات و آيات الهى هستند كه با آنها به توحيد و مصالح دين و شرايع اسلام و سنن و فرائض راه يافته مىشود و لا قوة الا باللّه العلى العظيم « 1 » اين روايت اشاره به بعضى از مصاديق نور الهى است .
هامش
( 1 ) الميزان از توحيد صدوق و كافى .