خُطُواتِ الشَّيْطانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ
اين آيه در رابطه با آنست كه اين گونه كارها در اثر وسوسههاى شيطان است ، كه انسان را وادار مىكند به اشخاص پاك تهمت بزند و كارهاى ناپسند انجام بدهد ، علّت اينكه نبايد به وسوسههاى شيطان گوش داد آنست كه شيطان جز به كارهاى بسيار زشت يا مطلق كارهاى زشت دستور نمىدهد ، « منكر » مطلق چيزهايى است كه شرع و عقل ناپسند مىدارد ، فحشاء كارهاى بسيار زشت است از قبيل نسبت دادن زنا به ديگران و امثال آن .
جملهء :
لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ
در سورهء بقره / 168 و 208 و انعام / 142 نيز گذشت .
وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَكى مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً وَ لكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
اين سومين بار است كه
لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ
در جريان افك تكرار مىشود ، اين نشان مىدهد كه مطلب راجع به خانوادهء رسالت بوده و بسيار خطرناك بوده است ، و اگر خدا آن را انكار نمىكرد به آبروى رسالت و در نتيجه به دعوت اسلامى صدمه رسيده بود .
آيه صريح است در اينكه پاك كننده و پاك نگهدارندهء انسان خداست و حافظ آبروى انسان خداست ، همانطور كه آبروى آن حضرت را خدا حفظ كرد آبروى همه را او حفظ مىكند ، ولى خدا فقط كسى را تزكيه و پاك مىكند كه آمادگى آن را داشته باشد ، خدا سميع و عليم است كه آمادگىها را مىداند ، و آنچه دربارهء مردم مىگويند مىشنود و يا نداى وجدانها را مىشنود .
22 -
وَ لا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَ السَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبى وَ الْمَساكِينَ وَ الْمُهاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ