براى آنها آمد كه براى پدران آنها نيامده بود ؟ ! يعنى مسئلهء نبوت بر آنها تازگى نداشت .
69 -
لَمْ يَعْرِفُوا رَسُولَهُمْ فَهُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ
منظور شناختن پيغمبر با سجايا و اخلاق و حسب و نسب او است ، اهل مكه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله را پيوسته با امانت و نيكوكاران و فضيلت شناخته بودند و مىدانستند كه راستگو و درستكار است ، ديگر محلى نداشت كه او را انكار كرده و دروغگو پندارند ، در جاى ديگرى آمده :
قُلْ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَ لا أَدْراكُمْ بِهِ فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ عُمُراً مِنْ قَبْلِهِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ
يونس / 16 .
70 -
أَمْ يَقُولُونَ بِهِ جِنَّةٌ بَلْ جاءَهُمْ بِالْحَقِّ وَ أَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ
.
اين يكى از گفتههاى آنها بود كه آن حضرت را نسبت جنون مىدادند و مىگفتند :
يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ
حجر / 6 ، در جواب اين سخن فرموده : ديوانه نيست بلكه دين حق را آورده است ولى اكثرشان حق را ناپسند دارند ، در الميزان فرموده : قيد « اكثرهم » براى آنست كه مقدارى از آنان مستضعف و كم فهم هستند كه اعتنايى بر آنها نيست . . .
71 -
وَ لَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْواءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ بَلْ أَتَيْناهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِكْرِهِمْ مُعْرِضُونَ
.
اين آيه جواب
أَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ
است يعنى نبايد دين حق مطابق خواهشهاى آنها باشد و گر نه آسمانها و زمين و انسانها به فساد و تباهى كشيده مىشوند ، اين سخن دربارهء انسانها بسيار روشن است كه اگر هر كس طريقهء پيش آورد و در كار خود آزاد باشد ، هرج و مرج و تصادمات جامعهء انسانى را نابود مىكند ، اما تباهى و فساد آسمانها و زمين چطور ؟ آيا پيروى انسانها از هواهاى نفسانى نظام جهان را متلاشى مىكند ؟ !