خدا شريك دارد و امثال آن .
اين آيه همان آيهء 8 ، اين سورهء و آيهء 20 از سورهء لقمان است ، نقل شده آيه دربارهء نضر بن حارث است كه ميگفت : ملائكه بنات اللّهاند ، قرآن افسانهء گذشتگان است و قيامت وجود ندارد و اللَّه العالم .
يَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطانٍ مَرِيدٍ
راجع به اعتقاد و عمل است چنان كه « يجادل » راجع بقول بود يعنى در زبان دربارهء خدا مجادله مىكند و در اعتقاد و عمل از هر شيطان عارى از فائدة ، پيروى مىكند .
كُلَّ شَيْطانٍ
شامل شياطين انس و جن است و نيز در هر كار خلاف يك شيطان وجود دارد
أَ لَمْ تَرَ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّياطِينَ عَلَى الْكافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا
مريم : 83 ، هر چند رئيس همهء آنها . ابليس ملعون است . بهر حال تناسب اين آيات با آيات قبلى آنست كه : انسان لجوج بجاى پيروى از خدا و آيات و حق ، دربارهء خدا مجادله مىكند و از هر شيطان تبعيت مىكند .
4 -
كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ وَ يَهْدِيهِ إِلى عَذابِ السَّعِيرِ
.
ضمير « عليه » راجع به شيطان است
كُتِبَ عَلَيْهِ
اشاره به قضاء حتمى الهى است كه پيروى از شيطان نتيجهاش گمراهى و آتش است چنان كه فرموده :
إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ
حجر / 42 .
منظور از « تولاه » سرپرست قرار دادن و اطاعت كردن است . يعنى :
بر شيطان حتمى شده كه هر كه از او اطاعت كند ، او را گمراه كرده و به سوى آتش مىكشد .
آيه نشان مىآيد كه قضاء حتمى بر ابليس ، شامل اعوان او نيز ، هست زيرا در آيهء اول
كُلَّ شَيْطانٍ
آمده و در اين آيه
كُتِبَ عَلَيْهِ
مفرد ذكر شده است .