نكتهها
علم و ايمان علم و « باور » و دانستن آنست كه ، واقع بر انسان منكشف و معلوم شود ، اگر انسان به آن علم و « باور » خويش تسليم شود ، آن ايمان نام دارد كه از عمل قابل انفكاك نيست و لازمهاش عمل است و اگر تسليم نشود آن در حال علم بودن خواهد ماند ، آيات بسيارى داريم كه علم از ايمان قابل انفكاك است ، به عبارت ديگرى ، انسان علم دارد ولى به علم خويش تسليم نيست .
مثلا دربارهء تسليم نشدن فرعون و قوم او به معجزات موسى ، آمده است :
وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا
نمل / 14 آنها در باطن علم و عقيده داشتند كه معجزه موسى از جانب خداست ولى تسليم علم خود نشده ، و انكار كردند ، موسى به فرعون مىگويد :
لَقَدْ عَلِمْتَ ما أَنْزَلَ هؤُلاءِ إِلَّا رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
اسراء / 102 ولى فرعون به علم خود تسليم نشده و به موسى گفت :
لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلهَاً غَيْرِي لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ
شعراء / 29 .
اهل كتاب علم داشتند كه رسول خدا همان رسول موعود است ولى به علم خود تسليم نمىشدند :
الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَعْرِفُونَهُ كَما يَعْرِفُونَ أَبْناءَهُمْ وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ
بقره / 146 .
علّت اينكه انسان به علم خود تسليم نمىشود سه عامل است : تكبر ، حسد و حرص .
در آيات قرآن مجيد وعدهء عذاب بيشتر يا هميشه متوجه كسانى است كه به علم خود تسليم نمىشوند به آنان كه اصلا علمى ندارند ، منافقان و كفار كه مورد عذاب واقع ميشوند چنين كسانى هستند كه در اثر طغيان و تكبر به مقام
سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
رسيدهاند ، منظور از عدم ايمان