رَبُّكُمْ أَعْلَمُ . . .
يعنى خدا به مكنونات شما از شما داناتر است ، اگر شما صالح باشيد و ضميرتان خالى از عقوق باشد و در صورت اشتباه توبه كنيد خدا مىآمرزد زيرا كه او رجوع كنندگان و توبهگران را مىبخشايد ، على هذا جملهء
رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِما فِي نُفُوسِكُمْ
مقدمهء ذيل آيهء است .
در تفسير عياشى از ابو بصير نقل شده كه شنيدم امام صادق عليه السّلام مىفرمود :
في قوله
فَإِنَّهُ كانَ لِلْأَوَّابِينَ غَفُوراً
قال : هم التوابون المتعبدون .
باز ابو بصير از آن حضرت نقل كرده :
« قال يا ابا محمّد عليكم بالورع و الاجتهاد و اداء الامانة و صدق الحديث و حسن الصحبة لمن صحبكم و طول السجود كان ذلك من سنن الاوابين »
ايضا هشام بن سالم از آن حضرت نقل كرده كه فرمود : هر كه چهار ركعت نماز بگذارد و در هر ركعت پنجاه مرتبه قل هو اللَّه احد بخواند آن نماز فاطمه عليها السّلام و نماز اوّابين است ، اين روايات يك نوع استفاده است از كلمهء اوّابين كه در آيه واقع شده است .
26 -
وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً
.
سومين دستور از دستورهاى آيات ، راجع به انفاق در راه خداست ، اين آيه براى اقربا و فقراء و درماندگان ، حق جعل مىكند ، آيه مكى است آن موقع هنوز زكات واجب نشده بود على هذا اين يك نوع حقى است كه در مكه واجب شده و آن اينكه فقراء و اقربا و درماندگان در مال انسان حق دارند ، اندازهاش شايد آن روز حد وسط بود چنان كه در آيهء
وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً
خواهد آمد و شايد اينها در آن روز به طور اجمال بوده و بعدا آيات زكات و خمس براى آنها اندازه معين كرده است .
ناگفته نماند : روايات بسيارى وارد شده كه چون آيهء :
وَ آتِ ذَا الْقُرْبى