بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ
بقره / 45 ، آرى استقامت و توجه به خدا رمز پيروزى است ، فاء در « فاصبر » براى نتيجه است يعنى حالا كه اراده خدا بر مهلت بدكاران است و خدا به زودى هلاكشان نخواهد كرد پس بر مخالفتشان صبر كن .
ناگفته نماند : تسبيح در مقابل عظمت و جلال و بىنيازى خداست و حمد در مقابل نعمتهاى خدا ، سپس يكى از ديگرى كفايت نمىكند باء در « به حمد » به معناى « مع » است
قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ
تطبيق مىشود با نماز صبح و
قَبْلَ غُرُوبِها
با نماز عصر ، و شايد شامل ظهرهم باشد
آناءِ اللَّيْلِ
مىشود شامل نماز عشائين و نماز شب هر دو باشد ،
أَطْرافَ النَّهارِ
شامل قبل از ظهر و بعد از ظهر است مىشود منظور از آن اذكار مستحبى باشد و چون اين دو وقت شامل اجزاء زياد است ، لذا جمع آمدن مانعى ندارد ، چنان كه با در نظر گرفتن وقت ممتد در آيه ديگر فرموده :
أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ
هود / 114 .
بنا بر آنچه گفته شد
وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ
شامل نمازهاى واجب و مستحبّ و همهء اذكار مىشود ، و اگر بگوئيم
أَطْرافَ النَّهارِ
براى آن آمده كه وسعت وقت را در
قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها
بفهماند آن وقت اين آيه مانند آيهء 114 هود در زمينه نمازهاى واجب مىشود و مانند :
أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ
اسراء / 78 ،
أَطْرافَ النَّهارِ
تقديرش « و فى اطراف النهار » است .
« فسبح » تقديرش « و من آناء الليل فسبح فيها » است
لَعَلَّكَ تَرْضى
به نظر الميزان معنايش آنست كه : تا به قضاى خدا راضى شوى يعنى صبر كن و خدا را حمد و تسبيح گوى تا براى تو رضا حاصل شود به قضاى الهى در تأخير انتقام از مشركان .
طبرسى فرموده : تا راضى شوى به شفاعت و درجه رفيعه در نزد خدا ، به