كورى ظاهرى چشم ، آرى آنكه در دنيا از ديدن آيات خدا كور است و مصداق
لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها
مىباشد در آخرت نيز همانطور خواهد بود . در روايت برهان از امام صادق عليه السّلام آمده كه :
« و هو يتحير فى القيامة »
به آيه بعدى توجه شود .
125 -
قالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً
ظهور آيه در آن است كه منظور از « اعمى » كور بودن چشم است نه بصيرت با آنكه بسيارى از آيات حاكى است كه مجرمان و كفار روز قيامت بينا خواهند بود مانند سخن منافقان به مؤمنين كه خواهند گفت :
انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ
حديد / 13 و مانند :
وَ رَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُواقِعُوها
كهف / 53
وَ تَرَى الظَّالِمِينَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ يَقُولُونَ هَلْ إِلى مَرَدٍّ مِنْ سَبِيلٍ
شورى / 44 و دهها دلائل ديگر ، شايد به همين منظور است كه « فراء » گفته ، وقت خروج از قبر بينا هستند بعد كور مىشوند ولى قول او مشكل را حل نمىكند .
در الميزان بعد از ذكر مقدمهاى فرموده است جايز است كه در اين امر تبعيض باشد يعنى گناهكاران چيزى را كه سعادت و فلاح و رسيدن به كرامت در آنست نبيند ولى آنچه را كه بر او حجت را تمام مىكند ، و اهوالى كه او را مىترساند و آتشى را كه مىسوزاند به بيند ، خدا فرموده :
كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ
مطففين / 15 .
ناگفته نماند : در مجمع البيان و تفسير برهان نقل شد كه معاوية بن عمار گويد از امام صادق عليه السّلام پرسيدم از كسى كه ثروت دارد ولى به حج نمىرود فرمود : او از كسانى است كه خدا فرموده :
وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى
گفتم :
سبحان اللَّه آيا كور محشور خواهد شد ؟ ! فرمود :
اعماه اللَّه عن طريق الجنة
در نسخه مجمع « عن طريق الحق » است ولى در دو روايت برهان « عن طريق