لَمْ نَجْعَلْ لَهُمْ مِنْ دُونِها سِتْراً . . .
راجع به اين مسافرت است .
حمله به شمال :
حمله سوم كوروش به طرف شمال ايران صورت گرفته كه براى اصلاح امر « ماد » لشكركشى كرده است ، سرزمين « ماد » در شمال پارس قرار داشت و حدود آن بكوههاى شمال كه متصل به درياى خزر و درياى سياه مىشوند مىرسيد ، اين نواحى بعدها به قفقاز و به اصطلاح پارسيان « كوه قاف » موسوم گشت كوهستان قفقاز فعلى در اين سلسله كوهها وجود دارد ، در اين حمله كورش به نزديك رودى رسيد و در كنار آن اردو زد ، اقوام اين منطقه از دست قومى به نام « يأجوج و مأجوج » به كوروش شكايت كردند .
او دستور داد سدى آهنين در محلى كه غارتگران از آن مىگذشتند ، ساختند و بدين وسيله از تاخت و تاز آنها جلوگيرى شد ، اگر به نقشه نگاه كنيم آسياى غربى پائين درياى خزر وجود دارد و درياى سياه بالاى آن است و كوههاى قفقاز نيز بين دو دريا در حكم يك ديوار طبيعى مرتفعى است ، اين كوهها كه صدها ميل طول دارند مانع بزرگى از رخنه كردن از آن طرف به اين طرف و بالعكس است ، تنها يك تنگه در ميان آنها قرار دارد كه محل عبور اقوام يأجوج و مأجوج بود ، كوروش با سد آهنين آن تنگه را مسدود نمود كه غارتگران قدرت گذشتن و سوراخ كردن آن را نداشتند :
فَمَا اسْطاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ وَ مَا اسْتَطاعُوا لَهُ نَقْباً
.
محل سد :
اين سد در محلّى بين درياى خزر و درياى سياه بنا شده و در تنگه ميان كوههاى قفقاز است ، اين راه را امروز تنگه « داريال » مىخوانند و در ناحيهء « ولادى كيوكز » و تفليس واقع شده است هم اكنون نيز بقاياى ديوار آهنى در اين نواحى هست ، در سد ذو القرنين گفته مىشود آهن به كار رفته و ميان دو كوه نيز ساخته شده است ، معبر داريال بين دو كوه