در اينجا تحقيقات ابو الكلام آزاد را به طور خلاصه خواهم آورد ، الميزان نيز آن را تا حدى مفصل نقل كرده است ولى علم حقيقى پيش خداست قبلا بايد بدانيم كه ذو القرنين اسكندر مقدونى نمىتواند باشد ، زيرا ذو القرنين بنا بر تصريح قرآن مردى موحد و خداشناس و داراى مكارم اخلاق بوده است ولى اسكندر بنا به نقل تواريخ ، پادشاهى سفاك و ستمگر و بىدين و جاه طلب و عارى از توحيد بوده است .
به نظر بعضى ، سد ذو القرنين همان ديوار معروف و تاريخى چنين است اين سخن نيز نمىتواند درست باشد زيرا ديوار تاريخى چنين بين سالهاى 204 تا 220 قبل از ميلاد يعنى در عرض حدود بيست سال به فرمان « چنين شىء هوانك » امپراطور چين ساخته شد ، اين ديوار كه از سنگ و آجر بنا شده ششصد و شصت و شش فرسخ يعنى حدود چهار هزار كيلومتر طول دارد و از محلى بنام « چان هايكوان » آغاز شده و در مرزهاى « تبت » پايان مىيابد .
بلندى آن هفت متر و نيم و پهناى آن در همين حدود است ، به طورى كه بر روى آن شش نفر سوار پهلو به پهلو مىتواند اسب تازى كند ، اين ديوار توانست سيزده قرن جلو تاخت و تاز اقوام وحشى را بگيرد ، سرانجام در قرن 13 ميلادى چنگيز مغول از آن گذشت و بر سرزمين پهناور چين دست يافت .
اين ديوار نمىتواند سد معروف ذو القرنين باشد ، زيرا آن سد ميان دو كوه از آهن و مس ساخته شده بود .
ابو الكلام آزاد دانشمند و الا مقام هندى دربارهء ذو القرنين كتاب مستقلى نوشته و او را « كوروش » پادشاه معروف هخامنشى دانسته است ، ما خلاصه كتاب ابو الكلام را براى كمك به روشن شدن آيات در اينجا مىآوريم و علم واقعى آن را پيش خدا مىدانيم « 1 » .
هامش
( 1 ) بنا بر بعضى از تحقيقات ، كوروش يك آدم سفاك و ستمكار بوده است ، به هر حال نقل تحقيقات ابو الكلام به صورت يك احتمال صرف است .