نكتهها
زمان واقعه : در خاتمه جريان اصحاب كهف ، نكاتى چند براى تكميل آن لازم است ، اول بايد بدانيم ، زمان اين واقعه ، كدام زمان بوده است تقريبا يقينى است كه اين واقعه در فاصلهء بعد از مسيح و قبل از بعثت رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله بوده است ، پادشاهى كه از ترس او به غار پناه بردند ، دقيانوس يا ذوقيوس يا دسيوس نام داشته است كه از 249 تا 251 ميلادى سلطنت كرده است ، با آنكه در نوبت خود پادشاه با تدبيرى بود با نصارى بدرفتارى مىكرد .
كهف در كجا بوده است ؟
قول مشهور آنست كه : غار اصحاب كهف در نزديكى شهر افسوس واقع است ، افسوس چنان كه در قاموس كتاب مقدس گفته است : يكى از شهرهاى معروف آسياى صغير بود ، نزديك به دهنهء رود « كايستر » تقريبا در 40 ميلى جنوب شرقى ازمير .
در الميزان مىخوانيم شهرى است خرابه و قديمى ، واقع در تركيه در 73 كيلو مترى شهر ازمير و غار در مسافت يك كيلومترى آن در كوهى به نام « ينايرداغ » در نزديكى قريهء « اياصولوك » واقع است .
به قول بعضى در دو فرسخى افسوس واقع شده و غار معروف هنوز زيارتگاه و داراى احترام مىباشد ، ولى الميزان كهف افسوس را قبول ندارد و مىگويد :
آن چنان كه گفتهاند : غار وسيعى است و صدها قبر دارد و درب آن به طرف شمال شرقى است و در آن اثرى از مسجد يا صومعه يا كليسا نيست و آن در نزد نصارى از همه معروفتر است و در عدهاى از روايات مسلمين نيز آمده است .
علّت عدم قبول الميزان يكى آنست كه غار افسوس رو به شمال شرقى است