اعراض مشركان متأسف و غمگين مباش حقيقت زندگى آنها اين است كه با زينت و وسائل زندگى زمين ، امتحان شوند و پس از پايان امتحان ، زمين را به حالت اوليه بر خواهيم گردانيد ، انسان با اختيار در ظرف امتحان بالاتر از اين نمىشود كه بعضى ايمان مىآورند و بعضى نه .
1 -
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلى عَبْدِهِ الْكِتابَ وَ لَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً
لفظ « الحمد » كه در سورهء حمد توضيح داده شد . حاكى آنست كه قرآن يكى از نعمتهاى خداست و بايد خدا را در مقابل آن حمد و سپاس گفت . كلمه « عبده » حاكى از مقام منيع رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله است و مىرساند كه آن حضرت چيزى از خود ندارد و در رسالت خود فقط يك بنده مطيع است هر چه خدا فرمايد همان را خواهد گفت : منظور از عدم عوج آنست كه در قرآن انحرافى نيست به طرف باطل و ناحق و به ضلالت ميل نمىكند و فقط طريق مستقيم خدا را بيان مىنمايد « عوجا » نكره در سياق نفى و مفيد عموم است يعنى قرآن در لفظ ، فصاحت ، بلاغت ، بيان حقائق ، هدايت انسانها ، اقامهء براهين ، اصلا كجى و انحراف ندارد ،
لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ
فصلت / 42 در جاى ديگرى آمده :
قُرْآناً عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ
زمر / 48 .
2 -
قَيِّماً لِيُنْذِرَ بَأْساً شَدِيداً مِنْ لَدُنْهُ وَ يُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً حَسَناً
به نظر مىآيد
وَ لَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً
حال اول و « قيما » حال دوم از كتاب است يعنى : خدا كتاب را بر بندهاش نازل كرد در حالى كه از يك طرف انحرافى در آن نيست و از طرف ديگر قائم به مصالح انسانها و در برگيرندهء حوائج است نظير :
إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ
اسراء / 9 و نظير
يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ وَ إِلى طَرِيقٍ مُسْتَقِيمٍ
احقاف / 30 ، آن گاه فرموده كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله دو وظيفه