كه به عقل يا بدن داخل مىشود ، مجمع فرموده : آنچه از روى فساد و تباهى داخل شود .
اربى : ربو : زيادت « ربى يربو » يعنى زياد شد و كثرت يافت « اربى » :
زيادت يافتهتر و ثروتمند .
يزل : زلل : لغزيدن . « زل الرجل زللا : زلق عن صخرة و نحوها » مراد از
فَتَزِلَّ قَدَمٌ
مردد شدن و لغزيدن است .
صددتهم : صد و صدود : اعراض كردن . و برگرداندن . لازم و متعدى آمده است . به قولى صدود لازم و صد لازم و متعدى هر دو آيد ، فعل آن در صورت لازم بودن از ضرب يضرب و نصر ينصر و در صورت متعدى بودن فقط از نصر ينصر آيد « صددتم » : اعراض كرديد ، ينفد : نفاد : فانى شدن تمام شدن . « الفناد : الفناء » « ينفد » فانى و تمام مىشود .
شرحها
اين آيات به مدنى بودن بيشتر شباهت دارند بنا بر آنچه در مقدمهء سوره گفته شد كه همه سوره مكى است بايد بگوئيم كه اين آيات در نزديكيهاى هجرت نازل شده است و احتياج بود كه اين برنامههاى تكاملى و خودسازى براى مسلمانان تعليم داده شود ، در اين آيات عدالت در روابط زندگى ، نيكى و احسان ، مراعات پيمانها و سوگندها ، پرهيز از فحشاء و تجاوز به ديگران مطرح و بررسى شده است و در آخر روشن شده كه مراعات اينها سبب سعادت دنيا و آخرت است ، پيشرفت و تكامل انسانها به واسطه همين عوامل مىباشد ، چون پايبند بودن به عهد و سوگند يكى از كارهاى مهم و سبب تكامل انسان است لذا در ذيل آيات