17 - آيا آنكه مىآفريند مانند كسى است كه نمىآفريند آيا بيدار نمىشويد .
18 - اگر نعمتهاى خدا را بشماريد ، به آخر نتوانيد رسانيد كه خدا غفور و مهربان است .
19 - خدا مىداند آنچه را كه پنهان مىكنند و آشكار مىنمايند .
كلمهها
تستعجلوه : عجله : شتاب . راغب گفته : عجله طلب شىء است پيش از وقت آن
فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ
: به عجله و پيش از وقت مخواهيد آن را .
الروح : در مجمع البيان فرموده : روح به ده معنى مىآيد از جمله ، نبوت ، وحى و غيره . به نظر الميزان : آن يك شىء مستقل خارجى است كه به انبياء فرستاده مىشود ، نتيجهاش نبوت و وحى است .
در شرحها خواهد آمد .
نطفة : نطف : يكى از معانى آن چكيدن است كه توأم با صاف شدن و كم كم بودن است « نطف الماء نطفا : مثال قليلا قليلا » طبرسى فرموده :
نطفه به معنى آب كم است از مذكر و مؤنث و هر آب صاف را نطفه گويند گاهى به آب زياد نيز نطفه گويند از نهج البلاغه خطبهء 59 فرموده : «
مصارعهم دون النطفة
» مراد رودخانهء نهروان است .
خصيم : خصومت : دشمنى . خصم : دشمن . خصيم : دشمن و مخاصمهگر .
انعام : چهارپايان . مفرد آن نعم ( بر وزن شرف ) است ، نعم جمع نيز آيد كه از خود مفرد ندارد ، انعام گاهى بشتر ، گاو و گوسفند گفته مىشود و گاهى به عموم چهارپايان ، مراد از آيه معناى دوم است ( مطلق چهارپايان اهلى ) .